ایکون
100 قالب سایت آماده
897 هزار تومان
پیش نمایش
آموزش سئو

معرفی بهترین ابزارهای سئو (24 ابزار رایگان و پولی)

اگر به دنبال بهترین ابزارهای سئو هستید در این مقاله لیستی از ابزارهای کاربری سئو رایگان و پولی را معرفی می کنیم تا انتهای مقاله همراه ما باشید.

2
28 بهمن 1399
آخرین بروزرسانی: 26 خرداد 1403

همانند تمام کسب و کار‌ها که داشتن ابزار‌های حرفه‌ای به پیشرفت کسب و کار کمک می‌کند، برای سئو سایت هم ابزار‌های مختلفی وجود دارد که می‌توانید برای بهینه‌سازی سایت برای موتور‌های جستجو و بهبود رتبه خود استفاده کنید.

ابزار‌های سئو دید درستی از وضعیت سایت می‌دهد و با تحقیق کلمات کلیدی، بررسی رقبا، بهینه‌سازی محتوا، بررسی سرعت بارگذاری سایت، بررسی لینک‌های داخلی خارجی، می‌توانید نقاط ضعف و قوت سایت را به دست‌آورید و استراتژی سئو با کیفیتی بچینید.

در نتایج موتور‌های جستجو رتبه‌های ۳ به بعد تنها ۳۰% از میزان کلیک را به خود اختصاص می‌دهد به همین دلیل به دست آوردن رتبه ۱ هدف همه سئوکار‌ها و صاحبان سایت است. با توجه به اهمیت قرار گرفتن در نتایج اول حتما این مقاله را تا آخر بخوانید تا 24 تا از بهترین ابزار‌های سئو را معرفی کنیم.

ابزار سئو چیست؟

با ابزارهای سئو می توانید وضعیت کلی سئو سایتتان را بررسی کنید و مشکلاتی که ممکن است مانع از گرفتن رتبه شما شود را شناسایی کنید. دید جامعی از وضعیت سئو داخلی، خارجی و تکنیکال سایت به دست می آورید، همچنین هشدارهایی در مورد سلامت سایت به شما می دهد.

چرا باید از ابزار سئو استفاده کنیم؟

بخش عمده‌ای از موفقیت در سئو این است که بدانید چه کاری انجام می‌دهید و رقبای شما چه کار می‌کنند اما به دست آوردن تمام اطلاعات کار زمان‌بری است. ابزار‌های سئو و بهینه‌سازی سایت به صرفه‌جویی در زمان کمک می‌کند و فاکتور‌های مختلف برای گرفتن رتبه در موتور‌های جستجو را در زمان کوتاهی بررسی می‌کند.

این ابزار‌ها کمک می‌کند تمام جوانب سئو را بررسی کنید و مواردی مانند کیورد ریسرچ، سئوی محلی، بررسی و پیگری رتبه هاف بررسی سرعت سایت، بررسی وضعیت فنی و تکنیکال، بررسی لینک‌های خارجی با این ابزار‌ها امکان‌پذیر است.

همچنین از ابزار‌های سئو می‌توانید برای بررسی رقبا و به دست آوردن نقاط قوت و ضعف رقبا استفاده کنید و مواردی مانند سرعت سایت، برترین صفحات، میزان لینک‌سازی خارجی، تاپ کوئری‌ها و… در مورد رقبا را به دست‌آورید.

از ابزار‌ها می‌توانید برای انجام اقدامات سئو استفاده کنید مثلاً اگر یک سایت وردرپرس دارید با افزونه‌ها سئو کار‌های مختلفی مانند افزودن عنوان و توضیح متا، اسکیما، بررسی توزیع کلمات کلیدی، بررسی وضعیت خوانایی محتوا و… را انجام دهید. دو افزونه رنک مث و یواست سئو از بهترین افزونه‌های سئو هستند که به راحتی قابل نصب و استفاده هستند.

معرفی بهترین ابزارهای سئو

هیچ ابزاری کامل نیست و هر کدام برای بررسی یک بخش قوی‌تر عمل می‌کنند به همین دلیل باید ابزارهای کاربردی سئو را بشناسید و از ترکیبی از این آن‌ها استفاده کنید.

در ادامه سعی کردیم لیستی از بهترین ابزارها برای سئو سایت را معرفی می کنیم:

ابزارهای آنالیز سایت

1- Google Analytics

گوگل آنالیتیکس یک سرویس رایگان طراحی شده توسط گوگل است که آمار بازدید‌کنندگان یک وب سایت را نشان می‌دهد. بررسی و تحلیل ورودی‌ها، صفحات ورودی، کاربران وارد شده، فعالیت‌های کاربران، زمان حضور و مسیر خروجی آن‌ها را ارائه می‌کند به این ترتیب، گستره وسیعی از اطلاعات در اختیار مدیریت سایت قرار خواهد گرفت.

گوگل آنالیتیکس برای دیجیتال مارکتینگ و سئو اهمیت زیادی دارد و با اطلاعاتی که به شما می‌دهد وضعیت تعامل کاربران با سایتتان را متوجه می‌شوید و مواردی مانند تعداد بازدید‌ها، نرخ کلیک، میزان برگشت، میانگین زمان بازدید و سایر آمار‌های مرتبط را به دست می‌آوید. این اطلاعات به شما کمک می‌کند تا بفهمید چگونه کاربران به سایت شما واکنش نشان می‌دهند و چگونه می‌توانید تجربه کاربری را بهبود دهید.

2- Keyword Hero

سایت Hero به منابع مختلف مانند Google Analytics و Search cosnole از طریق دسترسی API  وصل می‌شود و داده‌های مختلف برای تجزیه و تحلیل سایتتان را جمع‌آوری می‌کند. Hero تجزیه و تحلیل داده‌های سایت را با هوش مصنوعی و یادگیری ماشینی انجام می‌دهد و یک آنالیز جامعی از دیتاسایتتان می‌دهد. این سایت دارای یک پلن ۹۰ روزه رایگان است.

2- lookerstudio

lookerstudio نسخه جدید Data Studio است که به شما امکان می‌دهد داده‌ها را از منابع مختلف مانند سرچ کنسول و گوگل آنالیتیکس ادغام کنید.

استفاده از لوکراستادیو کمک می‌کند دید جامعی نسبت به دیتای سایتتان داشته باشید و تجزیه و تحلیل داده با ایجاد داشبوردهای سفارشی و فیلترهای محتلف به صورت نمودار و جدول دقیقتر انجام دهید. lookerstudio کاملا رایگان است و توسط گوگل طراحی شده است.

ابزارهای کرال و ایندکس

4- Redirect path

اگر نیاز دارید در زمان کوتاهی وضعیت ریدایرکت یک لینک را بررسی کنید با این اکستنش گوگل می‌توانید وضعیت ۳۰۱، ۳۰۲، ۴۰۴ و ۵۰۰ را برای یک لینک ببینید.

معرفی بهترین ابزارهای سئو برای ریدایرکت

5- Link Redirect Trace

با استفاده از این اکستنش رایگان کروم می‌توانید وضعیت ریدایرکت‌ها را بررسی کنید. این افزونه در زمان کوتاهی ارزش لینک، سئوی خارجی و بک لینک‌ها برای یک لینک را نمایش می‌دهد.

اکستنش Link Redirect Trace یک ابزار کاربردی سئو برای بررسی ریدایرکت

 

6- ابزار سئو Screaming Frog SEO Spider

یکی از ابزار‌های کاربردی سئو برای بررسی وضعیت کرال سایت و سئو فنی برنامه اسکریمینگ فراگ است که برای آنالیز سئو سایت کاربرد دارد. این برنامه بر روی دسکتاپ نصب می‌شود و مانند یک کرالر سایت شما را بررسی می‌کند.

اگر سایت بزرگ و با حجم دیتای بالایی دارید این برنامه خطا‌های رایجی مانند لینک‌های خراب، محتوای تکراری و توضیحات متا و عناوین بسیار کوتاه یا بیش از حد طولانی را می‌دهد. اسکریمینگ دارای نسخه رایگان و پولی است که در سایت‌های فارسی می‌توانید نسخه کرک شده این برنامه را دانلود کنید و بدون محدودیت سایتتان را بررسی کنید.

7- Xenu

با استفاده از این برنامه می‌توانید وضعیت لینک‌های شکسته سایت را بررسی کنید.

8- Where Goes

همانطور که از نام این سایت مشخص است می توانید وضعیت ریدایرکت لینک ها را بررسی کنید.

9-  Robots.txt Generator

به یکی از فایل‌های مهم سایت رسیدیم که یک اشتباه در آن می‌تواند سایت شما را برفنا دهد! بنابراین مهم است که به درستی این فایل را درست کنید. با استفاده از سایت Robots.txt Generator می‌توانید صفحاتی که کرالر‌ها اجازه دسترسی دارند را مشخص کنید و فایل Robots.txt را ایجاد و دانلود کنید.

بهترین ابزار سئو برای ساخت Robots.txt

10- XML Sitemaps

ابزارهای مختلفی برای ساخت مپ وجود دارد؛ این کار را می توانید با افزونه های سئو وردپرس مانند رنک مث و نقشه سایت انجام دهید یا از وب سایت xml-sitemap بخواهید برای شما یک نقشه سایت با 500 url بسازد.

11- BROWSEO

شاید برایتان سؤال باشد که چرا اقدامات شما برای بهبود سئو کافی نیست و نتیجه نمی‌گیرید اما خوب است خودتان را جای موتور‌های جستجو قرار دهید تا ببینید چگونه سایت شما را می‌بینند. مواردی مانند متا و دیسکریپشن، لینک‌های داخلی و خارجی صفحه اصلی، نمایش لینک‌ها، هدینگ‌ها و… با این ابزار سئو در زمان کوتاهی نمایش داده می‌شود.

BROWSEO یک ابزار کاربردی سئو برای بررسی وضعیت سایت

افزونه های سئو

در کنار ابزارهای معرفی شده  افزونه های سئو حرفه ای یک دید کلی و آنالیز از وضعیت سئو صفحات تان به شما می دهند و می توانید با این ابزارها اقدامات مختلفی را برای سئو سایتتان انجام دهید. در این بخش دو تا از پرطرفدارترین افزونه های سئو را معرفی کرده ایم.

15-افزونه رنک مث

یکی از افزونه های محبوب وردپرس برای سئو افزونه رنک مث است که اقداماتی مانند پیگیری لحظه ای رتبه سایت، نمایش کلمات کلیدی در پست ها، ساخت نقشه سایت، ایجاد اسکیمای پیشرفته و بسیاری امکانات دیگر را برای سئو سایت دارد. افزونه رنک مث دارای امکاناتی مانند  20 اسکیمای مختلف مانند کتاب، مقاله، دوره، رویداد، محصول، رستوران، خدمات، ویدئو و…، نقشه سایت، سئو خودکار تصاویر، سئوی ووکامرس است و به ایندکس سریع تر صفحات کمک می کند.

16-افزونه یواست سئو

افزونه یواست به مدیران سایت‌های طراحی شده با وردپرس اجازه می‌دهد تا سایت خود را مطابق با آخرین الگوریتم‌های موتور‌های جستجوگر سازگار کنند، شاید بزرگترین دلیل محبوبیت این افزونه سادگی در عملکرد آن باشد. بعد از نصب و فعالسازی این افزونه می‌توانید به بخش‌های مختلف سایت خود تنظیمات مربوط به سئو را اضافه کنید و برای سایت خود از متا تگ‌های مناسب مثل عنوان متا، توضیحات متا اضافه کنید.
افزونه Yoast پیشنهاد لینک داخلی، ساخت نقشه XML، بررسی خوانایی محتوا، بررسی توزیع کلمات کلیدی، مدیریت ریدایرکت‌ها و… انجام می‌دهید. افزونه یوست سئو یکی از بهترین ابزار‌های سئو است که دارای افزودنی‌های مختلف برای پسئو محلی، سئوی ووکامرس، سئو اخبار، سئو ویدئو  است.

بهترین ابزارهای سئو برای کیورد ریسرچ

این قسمت از معرفی ابزار‌های کاربردی سئو به سراغ کیورد ریسرچ می‌رویم. خوشبختانه تا دلتان بخواهد ابزار‌های مختلفی برای پیدا کردن کلمات کلیدی وجود دارد اما این نکته را در نظر بگیرید که حتما کیورد‌هایی که پیدا کردید را دسته‌بندی کنید و صفحات هدف را به درستی انتخاب کنید.

12- AnswerThePublic

AnswerThePublic اطلاعات کاملی در مورد سوالات مردم در مورد یک کلمه خاص را می‌دهد. کافیست کلمه کلیدی مورد نظرتان را وارد کنید تا تمام کیورد‌ها را به صورت یک گراف و منظم و طبقه‌بندی شده به شما نمایش دهد. این ابزار سئو با این که رایگان است ایده‌های زیادی را به شما می‌دهد.

AnswerThePublic برای کیورد ریسرچ

13- Google Keyword Planner 

هیچکس در این سیاره به اندازه گوگل نمی‌داند که مردم به دنبال چه چیزی هستند و در اینترنت چه چیزی جستجو می‌کنند. شما می‌توانید با Google Keyword Planner از این دانش گوگل استفاده کنید و تحقیق کلمات کلیدی دقیقی انجام دهید. را این ابزار به کسانی که از سرویس google ads استفاده می‌کنند، به صورت رایگان داده می‌شود.

هدف اصلی Keyword Planner کمک به تبلیغ‌کنندگان است تا بهترین کلیدواژه‌ها را برای کمپین‌ها انتخاب کنند به همین دلیل نسبت به رقبا دقیق‌تر است. با Keyword Planner مواردی حجم جستجو، تعداد نتایج و سطح دشواری کلمات را نمایش می‌دهد. برای استفاده از این ابزار یک کمپین گوگل ادز ارزان راه‌اندازی کنید تا بتوانید به این دیتای ارزشمند دسترسی پیدا کنید.

14 – ابزار Keywords Everywhere

معمولاً در بین ابزار‌های سئو همیشه اکستنشن keywords everywhere هم معرفی می‌شود. این اکستنش داده‌ها را از گوگل ترندز، سرچ کنسول و آنالتیکیس جمع‌آوری و بهترین کلمات کلیدی را به شما پیشنهاد می‌دهد. هر بار که کلمه‌ای را سرچ می‌کنید این اکستنشن هم پرسرچ‌ترین عبارات کلیدی را معرفی می‌کند. این ابزار قبلاً رایگان بود و به تازگی پولی شده است.

15- KeywordTool.io

Keyword Tool یکی از بهترین ابزار‌های رایگان برای برای جستجو کلمات کلیدی است. کافیست کلمه مورد نظرتان را در باکس جستجو تایپ کنید تا لیستی از کلمات کلیدی را به شما پیشنهاد دهد. Keyword Tool رایگان است و می‌توانید برای پیدا کردن کیورد‌های مناسب برای bing، youtube و اپ استور‌ها استفاده کنید.

KeywordTool.io؛ بهترین ابزار سئو

17- ابزار سئو  Ubersuggest

Ubersugest یکی دیگر از بهترین ابزارهای سئو و آنالیز سئو است که رایگان است، اطلاعاتی مانند تعداد متوسط ​​جستجوهای ماهانه کلمه کلیدی در گوگل، متوسط ​​هزینه برای هر کلیک در Google Ad برای کلمه کلیدی، برآورد رقابت در جستجوی پرداخت شده و برآورد رقابت در جستجوی ارگانیک را بدست می آورید.

18 – Google Trends

گوگل ترند که از ابزارهای رایگان گوگل است ترندهای روز و پرسرچ ترین کلمات کلیدی را می دهد. برای کیورد ریسرچ اگر بتوانید از ترند‌های مرتبط با حوزه‌تان استفاده کنید می‌توانید ورودی زیادی از سرچ گوگل دریافت کنید. با این ابزار می‌توانید میزان سرچ دو یا چند کلمه کلیدی را با هم مقایسه کنید و کلمات با سرچ بالا را پیدا کنید. در مقاله آموزش کار با گوگل ترند جزئیات بیشتر را ببینید.

google trends ک ابزار سئو برای بررسی ترنده

19 – ابزار KWFinder

KWFinder همان طور که از نامش مشخص است، یک ابزار سئو سایت برای انتخاب کلمه کلیدی است. کمتر کسی است که نام kwfinder را نشنیده باشد سهولت استفاده، طراحی ساده و UX عالی از ویژگی های بارز این ابزار کاربردی سئو است. کافیست کلمه کلیدی مورد نظرتان را وارد کنید تا تمام کلمات کلیدی مرتبط و میزان سرچ ماهانه هر عبارت را به شما بدهد.

ابزار بررسی لینک خارجی

20- سایت Moz

یکی از سایت‌های معروف و پرطرفدار برای سئو، سایت Moz است که می‌توانید سایت خودتان و را رقبا را بررسی کنید. در سایت MOZ کافیست آدرس سایتتان را وارد کنید تا تحلیل وضعیت سئو داخلی و خارجی را مشاهده کنید.

این سایت یکی از بهترین ابزار‌های سئو برای بررسی بک لینک است و اطلاعات کاملی از لینک‌سازی رقبا به شما می‌دهد و می‌توانید از این لیست برای لینک‌سازی سایتتان استفاده کنید. سایت ماز هم دارای نسخه رایگان و هم نسخه پولی است اما از آنجایی که نسخه رایگان محدود است و دیتای محدودی پیشنهاد می‌شود از این ابزار سئو برای بررسی سایت خودتان و رقبا استفاده کنید.

ثبت نام رایگان در سایت ماز کمی سخت است و اگر می‌خواهید از نسخه رایگان سایت ماز استفاده کنید، اکستنش MozBar را نصب کنید. MozBar مواردی مانند اعتبار دامنه، اعتبار صفحه و تعداد پیوندهای سایت ها در هنگام جستجو را نمایش می دهد.

ابزارهای چند منظوره

21- ابزار SEMrush

اگر می‌خواهید همه اطلاعات SEO در کف دستانتان باشد یا همه‌ی ابزار‌ها را در یک ابزار جمع کنید، SEMrush بهترین گزینه برای شماست. این سایت به شما کمک می‌کند تا اطلاعاتی مفید، واقعی و شفاف در مورد رتبه کلمات کلیدی،بک لینک‌هاف کیورد گپ، سئو رقبا به دست آورید. برخی از کار‌هایی که با این ابزار سئو می‌توان انجام داد عبارتند از:

  • ردیابی کلمات کلیدی، ترافیک ارگانیک و بک لینک ها
  • زیر نظر گرفتن رقبا و تجزیه و تحلیل عملکرد آنها
  • ذخیره کردن جستجو ها و ارسال گزارش ها و به روز رسانی ها به ایمیل شما
  • انجام ممیزی سئوی سایت

این سایت دارای نسخه رایگان و پولی است البته نسخه رایگان دیتای محدودی می دهد و پیشنهاد می شود اشتراک ماهانه این ابزار را ازسایت های ایرانی فروش اشتراک خریداری کنید.

22- Google Search Console

سرچ کنسول به جرات یکی از کاربردی‌ترین ابزار سئو و یکی از ملزومات برای هر وب مستری است. تمرکز اصلی این ابزار سئو، تحلیل سایت و بررسی خطا‌های احتمالی است. کار کردن با سرچ کنسول بسیار آسان است و با نگاهی گذرا به داشبورد این ابزار می‌توانید اطلاعات جامعی در مورد وضعیت سایت به دست‌آورید.

 

سرچ کنسول حکم اکسیژن برای متخصصان سئو دارد و حتماً باید نصب کنید و حتی روزانه چک کنید. این ابزار گزارش مختلفی مانند رتبه، میزان کلیک و ایپمپرشن برای کیورد‌ها و گزارشی از خطا‌ها و مشکلات سایت را ببینید همچنین وضعیت ایندکس صفحات، وضعیت موبایلتی، سایت مپ را نشان می‌دهد. سرچ کنسول رایگان است و هیچ محدودیت در استفاده از این ابزار وجود ندارد. در مقاله آموزش گوگل سرچ کنسول به صورت کاملا تصویری با قسمت های مختلف سرچ کنسول آشنا می شوید.

23- ابزار SEOQuake

یکی از اکستنشن های کروم و یکی از بهترین ابزارهای رایگان سئو SEOQuake است که لینک های داخلی، تجزیه و تحلیل چگالی کلمات کلیدی و امکان اکسپورت کلمات را به شما می دهد.

24 – ابزار Ahrefs ؛ بهترین ابزارهای سئو پولی

یکی از معروف ترین ابزارهای کاربردی سئو Ahref است. این شرکت دارای یکی از جامع‌ترین پایگاه اطلاعات و داده‌ها است، بنابراین ابزار آنها بیش از اندازه به روز و دقیق است و به همان نسبت از قیمت بالاتری نسبت به رقبا برخوردار است. از جمله امکاناتی Ahref شامل موارد زیر است:

  • Site Explorer: مشاهده مشخصات بک لینک ها و ترافیک ارگانیک برای هر وب‌سایت
  • Keywords Explorer: تحقیق در مورد کلمات کلیدی مانند حجم جستجو، دشواری کلمات کلیدی و کلیک‌ها
  • ردیاب رتبه: پیگیری رتبه‌ها و مقایسه‌ آن با رقبا
  • آنالیز سئو سایت: دریافت تصویری کامل از سلامت سئوی سایت

Ahref نسبت به سایتهای دیگر مانند MOz و Semrush قوی‌تر است و به همان نسبت هزینه بالاتری دارد و پیشنهاد می شود چون نسخه پولی هزینه زیادی دارد حتما از نسخه رایگان استفاده کنید.

تجربه شخصی من استفاده از MOZ و  Semrush تیت همچننی یک حساب رایگان ahref و اکستنشن keywords everywhere است. در صورتی که بخواهید از ترندها هم مطلع شوید کلمات کلیدتان را در گوگل ترند سرچ کنید. برای تحقیق کلمات کلیدی هم حتما از KWFinder استفاده کنید.

 

زهرا غفاری
زهرا غفاری
مهندسی نرم افزار و کارشناسی ارشد تجارت الکترونیک خوندم و 4 ساله که وردپرس و سئو کار می کنم. یادت باشه اگر امید داشته باشی هیچ وقت دیر نیست.
سوالات متداول

استفاده از ابزارهای سئو کمک می کند بررسی کاملی از سایت خودتان و رقبا داشته باشید و مواردی مانند تحقیق کلمات کلیدی، آنالیز سئو داخلی، بررسی بک لینک ها، بررسی لینک های خارجی و...به دست آورید.

بهترین ابزارهای سئو شامل موارد زیر است:

  • MOZ
  • Semrush
  • Ahref
  • SEOQuake
  • Google Keyword Planner
  • KeywordTool
  • Searchmetrics
  • Majestic
  • Rank math
  • Yoast seo
  • و...
مقالات مرتبط
بنر
آموزش رایگان سئو وردپرس
در این مقاله با آموزش وردپرس رایگان مواردی مانند تنظیمات پیشخوان وردپرس، نصب افزونه‌های وردپرس، سئو داخلی، خارجی و تکنیکال را آموزش می‌دهیم تا با هزینه کم و انجام تمام اقدامات برای سئو سایت به رتبه های برتر نتایج گوگل دست پیدا کنید.
بنر
چک لیست سئو وردپرس؛ نکات عملی برای رسیدن به رتبه 1
برای رسیدن به رتبه اول نتایج گوگل باید یک سایت بهینه برای موتورهای جستجو داشته باشید. در این مقاله چک لیست سئو 2023 برای سئو داخلی، سئو خارجی، سئو تکنیکال را آماده کرده ایم، تا انتهای مقاله همراه ما باشید.
بنر
آموزش ساخت رایگان اکانت ماز پرو Moz Pro
به کمک اکانت MOZ Pro می توانید از آخرین تغییرات قوانین و نکات سئو خبر دار شوید، کمپین های کنترل استراتژی سئو تعیین کنید، عملکرد رقبای خود را رصد کنید، نقاط ضعف و قدرت خود را بیشتر بشناسید و جایگاه بهتری در موتور جستجو بدست آورید. در ادامه با آموزش ساخت اکانت Moz Pro با ما همراه باشید.
بنر
آموزش رنک مث؛ تنظیمات صفر تا 100 کاملا کاربردی
در آموزش رنک مث، شما را با نحوه نصب و راه اندازی آن آشنا خواهیم کرد تا بتوانید براحتی اصلی ترین تنظیمات سئو را برای سایت وردپرسی خود انجام دهید.
2 دیدگاه
aliad
aliad
30 بهمن 1399 19:53

پس ابزار Yoast Seo چی؟

آیا مفید بود ؟
0
زهرا غفاری
زهرا غفاری
02 اسفند 1399 08:01

مسلما افزونه یوست سئو یک افزودنه کاربردی و مفید برای سئو هست ما در قسمت آخر مقاله که افزونه های پرطرفدار را معرفی کرده ایم yoast seo را هم آوردیم

آیا مفید بود ؟